Alfabetfietstocht door Friesland-west

We zijn weer thuis. Afgelopen zaterdagochtend hebben we op camping Simmerwille te Earnewâld (zomerse aanrader!) de tent opgeruimd en zijn we via het Makkumse visserijfestival weer naar huis gereden.

Kampeerplaats1

Voor degenen die zich afvragen waar ik het over heb: Gerda en ik hebben een fietstocht door Friesland-west gemaakt. Niet West-Friesland, want dat ligt in Noord-Holland.
Het moest een alfabetrit worden. We zouden de 26 kleinste dorpjes met elk een andere beginletter bezoeken. Voorwaarde voor het bezoek was een kerk of iets dat met een kerk te maken heeft, zoals een klokkenstoel (Ypecolsga) en een toren (Miedum, Tjalhuizum). Als het echt niet anders kon (Quatrebras) waren we tevreden met andere dingen die met kerkgang en leeftijd te maken hebben: een kroeg en een antiekwinkel.

De tocht bestond uit zes rondjes. Lees hier de beschrijving. En hoewel het een vastgesteld plan leek, hebben we op de dag van vertrek toch besloten om de rondjes in een andere volgorde te gaan doen. Dat had te maken met de weersverwachting. Die beloofde de oorspronkelijke planning een natter verloop dan de nieuwe volgorde. Maar we waren sowieso verzekerd van een regenachtige donderdag.
De schilder van de brugpaal in Parrega had de donderdagochtend 15 augustus goed beschreven:

NAT

Gelukkig was het de andere dagen dat we in het Friese kampeerden veel beter weer.

Ik had de routes gepland met behulp van een fietsrouteplanner. Deze leidde ons via een combinatie van fietsnetwerken naar onze doelen.
Heel vaak fietsten we door bossen en weilanden. Een keer kwamen we terecht op een klein paadje door het weiland en werd onze doorgang versperd door een Bertha 38. Gerda maakte een boog door het weiland en ik fietste door over het pad met het idee om ook door het gras te gaan fietsen. De koe zag me echter te dichtbij komen en vluchtte de wei in. Helaas bleven de andere twee koeien die ik verderop tegenkwam wel gewoon staan en moest ik alsnog door het zeiknatte gras.

Bertha38

In het plaatsje Ferwoude waar we onderweg doorheen fietsten, vond ik het kerkje zo fotogeniek dat ik het wilde fotograferen, ook al voldeed het dorp niet aan de voorwaarden die we gesteld hadden. Ik noemde het dorp dan ook maar onze reserve-F.
Ik raakte op het kerkhof in gesprek met een man die samen met zijn dochter de grafstenen van zijn overgrootouders aan het bijschilderen was. Dat deden ze met een wijnfleskurk die ze in verf doopten en daarmee de tekst weer leesbaar schilderden.

Grafschrift
Ik vroeg hem naar het waarom van de graftekst van zijn overgrootvader:

Er is maar eene schreede
tusschen ons en de dood

En hij vertelde: “Overgrootvader, schilder van beroep, schilderde boerderijen. Op 20 februari 1912 ging hij naar zo’n boer om geld op te halen. En als hij dan geld kreeg werd er ook gedronken uiteraard. Daarna is hij later op de avond teruggegaan naar huis.
Toen had je nog geen asfaltwegen en ook geen verlichting langs de weg, dus hij is kennelijk een beetje aangeschoten over dat weggetje naar de grote weg gegaan en onderweg uitgegleden en in de sloot gevallen. Vandaar die tekst. Je zet één voet verkeerd en je bent weg.”

“It giet net”, zei de dame toen we meewilden met het pontje over De Grons. Er kunnen 12 personen mee, maar niet met 12 fietsen.

PontBekend met het verschijnsel ‘dialect’ en ook door schade en schande bekend met de daaruit voortkomende verwarring, vroeg ik wat ze bedoelde. Zou het net wel of niet gaan? Ze zei toen: “It giet krek.”
Ik begreep dat ze bedoelde dat het precies ging, maar pas later las ik dat ze zei dat het bijna zou gaan, dus eigenlijk niet.
Maar het ging dus wel. Gelukkig waren er maar 10 fietsen, dus het paste allemaal prima.

We kwamen in de kleine dorpjes vaak tafels tegen die bedekt waren met te koop aangeboden oude huisraad en te kleine kleding van het opgroeiende nageslacht.
In Nijemirdum stond er ook een oude vrieskast te koop, of zoals het bord zei: “Diepfries”.

Diepfries

Ik moest erg lachen om deze woordspeling. En terwijl ik nog na stond te hikken kwam de eigenaar van de spullen naar buiten. Ik zei dat het een leuke vondst was. Toen zei hij: “Ja, het staat er helemaal fout, hè? Het moet eigenlijk met dubbel-e en een ‘z’ (freeze), maar mijn vrouw wilde dat ik het zo opschreef.”
Hij bleek heel lang in Canada gewoond te hebben, vandaar de Engelse spelling die hij dacht dat er moest staan. Maar toen ik hem de woordspeling uitlegde, moest hij ook een beetje lachen.

Tijdens het uitzoeken van de plaatsen die we wilden bezoeken, stuitte ik op Aegum. Een piepklein dorpje met een eeuwenoude kerktoren en goed geschikt om voor de ‘A’ in de alfabetreis door te gaan. Maar helaas bleek het plaatsnaambordje alleen de Friese naam ‘Eagum’ aan te geven. Dus is de beginletter twijfelachtig, omdat ik de Nederlandse schrijfwijze van de naam voorop stelde.
Toch namen we Aegum op in onze reis, want ik las dat het ooit het middelpunt van Friesland was en dat het het centrum van de aarde is. En aangezien onze vorige fietsvakantie aan de middelpunten van Nederland was gewijd waren we wel geïnteresseerd in dit middelpunt.

EagumHet middelpunt van het oude Friesland en het centrum van de aarde liggen op 7 hanenstappen van de rechter zijkant van de toren.

Wat me erg opviel bij het fotograferen van de kerken was dat het aanzicht vanaf schuin achter vaak een stuk mooier is dan dat vanaf de voor- of zijkant. Ik maakte er dan ook een opdracht van om de kerken van alle kanten te fotograferen.
En toen stuitte ik op het probleem dat men bij de bouw of het inrichten van de kerkplek totaal geen rekening heeft gehouden met de mogelijkheid dat iemand de kerk helemaal rondom zou willen vastleggen. Ik heb in de onmogelijkste houdingen staan fotograferen, mezelf lek laten prikken door stekelige struiken om net voldoende afstand te kunnen krijgen om de kerk helemaal in beeld te vangen, enzovoorts.

Ik heb een selectie van foto’s van de bezochte kerken in een wolk op het wereldwijde web gezet. Degenen die benieuwd zijn naar foto’s van die kerken klikken op een link hieronder. Ik laat de foto’s daar nog wel een paar maanden staan, voor zover ik het nu kan bekijken.

Allingawier Boer Cornwerd Dedgum
Elahuizen Friens Goënga Hieslum
Idaard Jannum Kubaard Leons
Miedum Nijhuizum Oudemirdum Piaam
Quatrebras Roodhuis Sandfirden Tjalhuizum
Uitwellingerga Vrouwenparochie Warstiens (e)Xmorra
Ypecolsga Zweins

Volgens de GPS-tracker hebben we in zes dagen 299 kilometer gefietst. En op die natte donderdagochtend na met heel veel plezier.

Advertenties

Vakantie

We zijn er uit. Vandaag hebben we de knoop doorgehakt en gaan we onze rondjes in Friesland fietsen.

Hoe is het mogelijk? Wekenlang fantastisch warm en zonnig weer in Nederland en zodra de vakantie van Gerda ingaat, wordt het slechter.
Gelukkig is onze vrije tijd erg flexibel en dus mogen wij niet klagen. We hadden kunnen kiezen voor een lastminutereis naar een zonnige verwegbestemming en op andere (mooiweer)momenten de fietsvakantie kunnen doen. Elke week zijn Gerda en ik een paar dagen samen vrij.

Voor de komende week is het tot en met dinsdag nogal regenachtig in Earnewâld, Friesland. En we vinden dat een kampeervakantie niet al te armoedig mag zijn, dus slecht weer is geen optie. De tijd dat we het graven van grachten om de tent erbij vonden horen, ligt ver achter ons. Het liefst hebben we een tent met toilet en douche in de onmiddellijke nabijheid. Kamperen moet leuk zijn en geen opoffering.

Je spaart niet 49 weken om 3 weken armoe te lijden.

Komende woensdag (14 augustus) gaan we met de auto naar Friesland en fietsen daar ons eerste rondje. Een klein rondje, want we willen ’s middags de tent opzetten op camping Simmerwille in Earnewâld.

Om de inbrekers de kans te geven om bij ons onze spullen weg te halen, moeten we ze wel de kans geven om die inbraak voor te kunnen bereiden.
Hoewel het volgens later onderzoek (en nuchter verstand) niet uitmaakt dat je uitgebreid meldt over je vakantie via Twitter of Facebook, wil ik de potentieel ongenode gasten toch meegeven dat ons huis niet helemaal onbewoond zal zijn tijdens onze afwezigheid.

We gaan in totaal zes rondjes fietsen. Bij elkaar ruim 300 km. En dan hebben we bereikt wat we willen: het alfabet gefietst, waarbij we zo goed mogelijk de kleinste gehuchten met een plaatsnaambord en een enkele kerk gaan aandoen.
Helaas zal dat niet 100% lukken. Overmacht, want Quatrebras heeft geen kerk of klokkenstoel, maar het is de enige Q in Nederland.
Voor degene die willen weten hoe die rondjes eruitzien som ik ze hieronder op.

Rondje 1. Wirdum – Warstiens – Eagum/Aegum – Idaerd – Friens – Wirdum
Rondje 2. Quatrebras – Jannum – Vrouwenparochie – Miedum – Quatrebras
Rondje 3. Leons – Zweins – Boer – Kübaard – Leons

Even terug naar huis om Wout uit te wuiven, want die gaat op scoutingkamp in de Ardennen. En dan weer terug naar Friesland, naar camping De Potten aan het Sneekermeer.

Rondje 4. Camping – Goënga – Reahûs (Roodhuizen) – Tjalhuizum – Uitwellingerga – Camping
Rondje 5. Sandfirden – Hieslum – Dedgum – Allingawier – Exmorra (voor de X) – Idsegahuizen – Cornwerd – Piaam – Nijhuizum – Sandfirden
Rondje 6. Ypecolsga – Sloten (omdat dat een mooi plaatsje is) – Oudemirdum – Elahuizen – Ypecolsga

Tussendoor gaan we nog wat leuke dingen doen die niets met onze alfabetfietstocht te maken hebben. We willen bijvoorbeeld naar het land van de Kameleon in Terhorne, naar de visserijdagen in Makkum (23+24 augustus) en nog ergens kanoën.
En misschien nog een dagje wadlopen en een vaartocht langs de Waddeneilanden.

We zien wel. ’t Is immers vakantie.

Sprinkhanen eten

EdgarDit is Edgar. Hij was onze ober toen Wout en ik afgelopen vrijdag (2 augustus) gingen lunchen bij Tante Truus.

Tante Truus is een eettentje in een uithoek van de Grote Markt in het centrum van Almere. Meerdere keren werden we gewezen op het lekkere eten dat daar te eten is en we waren er nog nooit geweest. De prijzen schrokken ons af. Te hoog voor een simpele lunch, vonden wij.

Edgar is mongool. Het hele personeelsbestand van Tante Truus heeft te maken met een geestelijke uitdaging, want Tante Truus is een leer- en werkproject waar mensen met een verstandelijke beperking werken .

Dr. J.L.H. Down benoemde de ziekte in 1866 als ‘mongoloïde idiotie’. In een artikel, getiteld ‘Ethnic classifications of idiots’, besteedde hij vooral veel aandacht aan wat hij noemde ‘the great Mongolian family’.
Sindsdien heetten mensen die de hormoonafwijking Trisomie-21 hadden ‘mongolen’.

Maar dat mag niet meer. Na 100 jaar maakten onderzoekers en de regering van Mongolië bezwaar tegen de benaming en lijden mongolen tegenwoordig aan het syndroom van Down.

Wout en ik schoven aan een buitentafel aan. Het was vrijdag heerlijk weer.
Het menu lag op tafel en na enige tijd bracht Edgar het bestelformulier en een pen.
Helaas was dat zijn enige taak voor dat moment. Het was niet mogelijk om Edgar te vragen om een aperitiefje.

Want zo werkt het bij Tante Truus: elk maaltje en elk drankje hebben een nummer.
Op de bestelkaart die we van Edgar hadden gekregen, moesten we bij de nummers invullen hoeveel we er daarvan wilden hebben. Dus ook bij de drankjes die we eigenlijk vooraf hadden willen hebben.

(We hadden de bestelkaart natuurlijk kunnen gebruiken om een aperitiefje te bestellen en vervolgens een nieuwe kaart kunnen vragen om de maaltijd te bestellen, maar dat niveau van bewustzijn was nog niet ons deel geworden. Bewustzijn vraagt om meer dan een lekker zonnetje.)

TT-TafelnummerIk wenkte Edgar, want ik had een vraag over een dingetje uit het menu: wat is een croque?

Oy, daar moest toch een ander bijkomen. De baas van de nering kon het gelukkig goed vertellen.

Na het invullen van de bestelkaart wenkten we Edgar, die de kaart in ontvangst nam en hem zeer nauwgezet controleerde. Hij constateerde dat we het tafelnummer niet hadden ingevuld. Dat tafelnummer staat op een kunstig steenblok-met-poppetje.
Tja, we waren er natuurlijk voor de eerste keer in ons leven. Maar gelukkig had Edgar goede instructies gekregen.

TT-MenuWout wilde nummer 93 en ik nummer 352.
Wout bestelde een Chocomel als drinken en ik de Tante Truus-verrassingsmix van versgeperst fruit.

En natuurlijk een portie sprinkhanen, want daar waren we eigenlijk voor gekomen. Althans ik, want Wout had er eigenlijk niet zo’n zin in. Maar gelukkig liet hij zich overhalen; hij hoefde van mij slechts een hapje te nemen van een sprinkhaan.

TT-EdgarprofielAl wachtend bestudeerde ik de staandebijstaande Edgar van opzij en herkende mijn uitgezakte bierbuik wanneer ik mijn buikspieren een moment van ontspanning gun.

Zou Edgar …?

We hoefden niet lang te wachten. Vrij snel kwam een collega van Edgar de drankjes brengen en kort daarna het eten.

Het zag er heel goed uit. Ik heb naderhand nog een tweede portie sprinkhanen besteld voor op de foto. En natuurlijk opgegeten, want ik ben een Nederlander: kopen = eten.

TT-Sprinkhanen op servet

De sprinkhanen worden eerst van pootjes en vleugeltjes ontdaan. Vervolgens worden ze bestrooid met kruidenzout en peterselie voordat de ze de frituurpan ingaan.

Het lijken wel ingebakerde baby’tjes of mummies.
Maar hoe vonden we het?

Wout had er een apart gevoel bij en ik vond het naar noten smaken. Een heel herkenbare notensmaak, maar pas later kon ik de smaak plaatsen. Ik had ooit de vergissing begaan om salade met sesamolie te proeven. Sesamolie, daar smaakten de sprinkhanen naar.
De textuur was knisperend als die van bladerdeeg. Zelfs de staart was niet hard.

We hebben het geproefd en we gaan het niet gauw nog eens doen.
Maar eten bij Tante Truus is voor veel herhaling vatbaar.
TT-rekening
Het bedrag op de rekening deed me aan een liedje van vroeger denken.